3 meest voorkomende redenen voor onscherpe foto

Paris moving fast and slow
Ken jij de 3 meest voorkomende reden voor een onscherpe foto?

Oooh hoe frustrerend is het als je thuis komt je foto groot gaat bekijken en hij is onscherp.

Het eerste wat niet fotografen belangrijk vinden aan een foto is de scherpte. Niets ergers dus voor een (fanatiek) fotograaf om geconfronteerd te worden met een onscherp beeld.

Daarom wil ik je hier graag uitleggen hoe je binnen de box (je camera) mee kunt denken om dit probleem te voorkomen.

Laten we eerst eens kijken wat uit ervaring de 3 meest voorkomende redenen zijn van een onscherpe foto.

  1. Scherpstelpunt
  2. Afstand
  3. Bewegingsonscherpte
Scherpstelpunt(en)

Oké terug naar denken binnen die camera. Om een scherpe foto te krijgen zijn diverse instellingen belangrijk. Om te beginnen kijken we naar het zogenaamde scherpstelpunt.

Ben je van de oude generatie dan ken je de camera’s nog wel waar maar één punt gebruikt werd om scherp te stellen. Het midden van het beeld.

Het aantal scherpstelpunten kan tegenwoordig echter oplopen tot 91 en zelfs meer. Bij de meeste blijft in eerste instantie de camera op automatisch scherpstellen staan. Het apparaat bepaalt dus voor jou wat belangrijk is. Sommige camera’s hebben een oog-volg systeem, anderen een lachend gezichtje afdruksysteem.

Jammer genoeg garandeert dat nog steeds niet altijd een goed scherpe foto op de plek waar jij de scherpte wilt hebben.

Gelukkig hoef je de camera niet op de ‘oeroude’ handmatige manier scherp te stellen om te krijgen wat je wilt.

Kies jouw manier van scherpstellen

Elke camera heeft zijn eigen instelmogelijkheden, dus ik kan je helaas niet exact vertellen waar je deze instellingen voor jouw camera kunt vinden. Maar ik kan je wel op weg helpen bij het maken van je keus uit de wirwar van mogelijkheden die we tegenwoordig onder onze vingertoppen kunnen instellen.

Naast het volautomatisch scherpstellen kun je namelijk ook kiezen op welk punt je camera scherp stelt.

Dan ben je er nog niet, want ook daar binnen zijn weer diverse mogelijkheden. Lees je handleiding (online vind je vaak complete gedetailleerde informatie) voor het exact instellen op jouw camera.


Wat zijn je opties?

Maak gebruik van de scherpstelpunten.

Waar je het precies instelt varieert per camera merk en type, maar je herkent de scherpstelpunten aan de punten die over je beeld geprojecteerd worden. Soms blinkt er één punt op, soms een groepje. Als je camera scherp heeft gesteld laten veel camera’s een groen of rood oplichtend deel van het beeld zien.

Scherpstellen op 1 punt

Je kunt kiezen om 1 enkel punt scherp te stellen. Het punt dat je kiest is waar je camera rekening mee houdt.
Stel je punt in aan de meest linkerzijde. Je camera zal nu met scherpstellen rekening houden met het voorwerp dat zich op dat punt bevindt. Of het nu dichtbij of ver weg staat, dat is het punt dat scherp wordt afgebeeld.

Dit is een ideale instelling als je een stilstaand voorwerp wilt fotograferen. Denk aan gebouwen, stillevens of beelden.

Scherpstellen op een gebied

Bundelen van punten. Ieder merk heeft hier zijn eigen benaming voor, maar in plaats van 1 enkel punt zal elk systeem een gebied kiezen waarop scherp gesteld wordt.
De camera kijkt nu naar een ruimer deel van het beeld en zal daar met scherp stellen rekening mee houden.

Deze instelling is super handig als je bewegende onderwerpen fotografeert. Niet alleen kinderen of dieren, maar ook voertuigen en dergelijke komen zo scherper in beeld.

Ga je nog een stapje verder met instellingen op je camera dan kom je uit bij opties die rekening houden met of je een stilstaand of bewegend onderwerp fotografeert. De scherpstelling wordt dan of éénmalig gedaan, op het moment dat je de knop indrukt. Of je camera blijft constant scherpstellen bij het half indrukken van de zogenaamde ontspanknop. Op die manier kun je het bewegende onderwerp volgen en beter verzekerd zijn van een scherp eindresultaat.

2. Afstand houden om scherp te stellen

Zzzzz rrrr klkllk, zzzz rrrr klklklk en zo verder. Het geluid van de lens die maar blijft proberen scherp te stellen.

Of je nu gebruik maakt van een camera in je telefoon, compact camera of (spiegel)reflex de afstand tot je onderwerp wordt bepaald door de mogelijkheden van het glas. Om goed scherp te kunnen stellen is een minimale afstand vereist.


Dawid Cedler - Pixabay.com free images

Het zelfde effect als bij gebruik van een vergrootglas. Het beste – scherpe – resultaat is maar op 1 afstand tot je onderwerp te vinden. Met het glas in je objectief (lens) is dat precies zo.

Kom je binnen de minimale afstand dan gaat je camera tevergeefs proberen scherp te stellen.

Herken je dit? Gezoem, nog meer gezoem, geklik en nog maar weer opnieuw. Omdat de afstand te klein is lukt het je camera niet om scherp te stellen.

Sommige camera’s weigeren domweg een foto te maken. Andere camera’s maken wel een foto, maar het resultaat is dan een onscherp beeld.

De oplossing voor dit probleem is super simpel. Doe een klein stapje terug, een klein beetje is vaak al genoeg voor het gewenste resultaat.

3. Lange sluitertijd

Denk je nog steeds met me mee binnen de box? Een van de meest herkenbare redenen voor onscherpe foto’s is een lange sluitertijd. Van oudsher is het effect bij deze onscherpte in foto’s ook wel bekend als ‘bewegingsonscherpte’.

Ben je niet zo thuis in al die technische termen? Geen probleem de fabrikanten hebben van alles bedacht om je behulpzaam te zijn. In veel compact camera’s is tegenwoordig een handje boven in het beeldscherm te zien. Als het handje rood wordt met streepjes aan de zijkant heb je grote(re) kans op onscherpe foto’s.

Nieuwsgierig wat er nu in je camera gebeurt als dit het geval is? Lees dan even verder om meer te leren over wat er binnen de box van je camera gebeurt.


Sluitergordijn en meer technische kreten

Eén van de technische onderdelen die zorgt voor een goed resultaat van je foto is de zogenaamde sluiter. Dit kun je voorstellen als een lichtdicht gordijn voor het opnamemateriaal (de chip die het beeld vastlegt).

Als je op het knopje drukt gaat het gordijn opzij en stroom het licht binnen. Het gordijn kan open én in een fractie van een seconde weer dicht gaan. Maar ditzelfde gordijn kan ook voor lange tijd worden open gehouden.

Hoewel bij bewegingsonscherpte het niet gaat om minuten maar slechts enkele delen van seconden, is het lang genoeg om te zorgen dat het beeld door je handbeweging tijdens het afdrukken in de camera een streep effect oplevert. Omdat het toch relatief kort is, wordt deze streep niet heel lang, maar lang genoeg om door je oog als onscherp te worden waargenomen in het eindresultaat.

Voorkomen is beter dan genezen

Je kunt bewegingsonscherpte op verschillende manieren voorkomen.

Alles op de automatische piloot

Werk je in de automaat, dan is het aanpassen van instellingen niet mogelijk. Maar je kunt wel zorgen voor een stabiele ondergrond voor je camera.

Zet de camera op een statief of muurtje en de beweging van je hand wordt tegen gehouden door de stevige ondergrond. Nog beter is om je camera dan door de zelfontspanner een foto te laten maken. Zo vermijd je alle beweging op het moment dat de foto wordt gemaakt.

Grip op eindresultaat, stel alles zelf in

Stel je zelf de camera in? Dan kun je ook de ISO verhogen of je diafragma vergroten waardoor een kortere sluitertijd mogelijk is. Behoort dat niet (meer) tot de opties dan is ook hier een statief de oplossing.

Meer weten over aanschaf en / of gebruik van een statief? Lees dan het blog artikel “Oplossing onscherpe foto’s – statief”

Staat je camera stevig en eindig je nog met onscherpe beelden door beweging? Dan kan dit nog door de volgende redenen ontstaan.

  • Je camera heeft de mogelijkheid om bewegingsonscherpte tegen te gaan. Deze mogelijkheid blijft actief aan het werk als je camera op statief staat en zal dan zorgen voor ongewenste scherpte. Zet deze instelling tijdelijk uit. Bij mijn Canon zit deze op het objectief aan de zijkant.
  • Je onderwerp beweegt. Bij langslopende mensen of bewegende voertuigen is de snelheid van de beweging snel en de tijd dat het gordijn open blijft in je camera lang. Daardoor zal de beweging van je onderwerp gedurende de tijd van de opname worden vastgelegd. Hierdoor ontstaat de bewegingsonscherpte. Bij een overdreven effect wordt dit wel snel duidelijk, maar soms is de verhouding minimaal, maar genoeg voor onscherp beeld.

Met de bovenstaande uitleg heb ik je in elk geval inzicht gegeven in de meest voorkomende redenen voor onscherpe foto’s. Zelf vind ik het vastleggen van die beweging juist een leuke uitdaging. Je kunt hier gebruik maken van de mogelijkheden van de camera die we met het blote oog niet hebben.

Ga er lekker op uit en maak vlijmscherpe beelden, maar boven al: veel plezier met fotograferen!

Petra Muilenburg is portretfotograaf en geeft al geruime tijd cursussen aan hobbyfotografen. Van basiscursus tot specialismes als Puur zwart/wit, Petra is graag bereid haar kennis en kunde te delen.

Heeft u een tip of vraag na het lezen van dit artikel? Plaats deze dan hieronder in het commentaarveld.

Agenda cursussen en workshops

Kijk voor het aanbod cursussen en workshops en schrijf u gelijk in.

Op de hoogte blijven van verschenen artikelen, cursussen en workshops? Schrijf u in voor ons maandelijkse ezine Bulb en ontvang een overzicht in uw electronisch postvak.

 

Schrijf in voor
e-zine BULB

 

Deel dit artikel

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *